29/4/2002

ΜΕΣΑΙΟΣ ΧΩΡΟΣ ΚΑΙ "ΣΚΛΗΡΟ ΡΟΚ"


Εισαγωγή:
Τo ΠΑΣΟΚ κυριάρχησε την τελευταία εικοσαετία διότι αποδείχθηκε πολύ πιο προσαρμοστικό από τη ΝΔ στο να εκφράζει τα αιτήματα των καιρών και ταυτόχρονα να διεισδύει στο μεσαίο πολιτικό χώρο. Αυτός ο μεσαίος χώρος δεν είναι στατικός, αλλά είναι το κατ' εξοχήν τμήμα του εκλογικού σώματος που μεταλλάσσεται μέσα στη διαδρομή του χρόνου. Έτσι, ο σημερινός "κεντρώος" έχει μικρή σχέση με εκείνον της δεκαετίας του ΄80 ή των αρχών της δεκαετίας του ΄90. Παλαιότερα, οι κεντρώοι ψηφοφόροι ήταν έντονα ιδεολογικοποιημένοι, πολιτικοποιημένοι και έρεπαν προς τον κρατισμό. Τώρα πλέον είναι πραγματιστές, παίρνουν αποστάσεις από την πολιτική, και έχουν γίνει αντικρατιστές.

Κείμενο: Ο σημερινός ψηφοφόρος του μεσαίου χώρου θέλει χαμηλούς τόνους, απορρίπτει την οξύτητα, απεχθάνεται την παρελθοντολογία και ό,τι παραπέμπει σε διχαστικές νοοτροπίες. Θέλει κυβερνήσεις που να προτάσσουν την καθημερινότητα, που να δίνουν πρακτικές λύσεις μακριά από ιδεολογικές αγκυλώσεις, και που να είναι ταυτόχρονα αποτελεσματικές και κοινωνικά ευαίσθητες. Ως νέος αρχηγός του ΠΑΣΟΚ το 1996 ο Κ. Σημίτης είχε την κατάλληλη εικόνα για να απευθυνθεί στους ψηφοφόρους αυτούς. Τον Απρίλιο του 2000, ο κ. Σημίτης διατήρησε μεν την πρωτοκαθεδρία του στο μεσαίο χώρο, χάνοντας όμως ταυτόχρονα κάποιο έδαφος έναντι του Κ. Καραμανλή που πρόβαλε μια "κοινωνική" και "ανθρώπινη" εικόνα, ρίχνοντας το βάρος του στην "καθημερινότητα", όπου ήταν ήδη ευάλωτο το Σημιτικό ΠΑΣΟΚ.

Στο μετεκλογικό τοπίο το κυβερνών κόμμα θα έπρεπε να είχε προβληματιστεί σοβαρότατα, διότι το αποτέλεσμα του Απριλίου 2000 ήταν εξόχως ανησυχητικό για τον κ. Σημίτη, καθώς παρά την ένταξη της χώρας στην ΟΝΕ κέρδισε την πιο οριακή μάχη της μεταπολίτευσης. Ταυτόχρονα, όπως επιβεβαιώνουν τα exit polls ο κ. Σημίτης ναι μεν κέρδισε 4% των ψηφοφόρων της ΝΔ, όμως ο κ. Καραμανλής προσέλκυσε ένα εντυπωσιακό 7% των ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ. Με δυο λόγια, και η κόπωση από την πολυετή κυριαρχία του ΠΑΣΟΚ ήταν ήδη ορατή, αλλά και η ΝΔ πρόβαλε πλέον ως επικίνδυνος αντίπαλος που διείσδυε στο μεσαίο χώρο.

Κόμματα μακράς κυριαρχίας έχουν την τάση να θεωρούν την κυριαρχία τους δεδομένη και να υποτιμούν τους αντιπάλους τους. Αυτό συνέβη μετά τον Απρίλιο του 2000. Ήδη, το κυβερνών κόμμα έχει γίνει πολύ πιο ευάλωτο εκεί ακριβώς που ήταν αδύναμο την περασμένη τετραετία (καθημερινότητα, κοινωνικό πρόσωπο, αίσθηση κόπωσης), ενώ έχει γίνει λιγότερο ισχυρό εκεί που κυριαρχούσε (Πρωθυπουργική εικόνα Σημίτη). Η απειλή που καταγράφουν οι δημοσκοπήσεις για το ΠΑΣΟΚ δεν είναι τόσο μια σταθεροποιημένη διαφορά περί το 6% υπέρ της ΝΔ, αλλά πάνω απ' όλα οι σημαντικές καθαρές απώλειες του ΠΑΣΟΚ προς τη ΝΔ. Για πρώτη φορά, από την εποχή που έγινε Πρωθυπουργός ο κ. Σημίτης, το ΠΑΣΟΚ έχει ανύπαρκτα κέρδη από τη ΝΔ, ενώ οι διαρροές του προς τη ΝΔ κυμαίνονται (ανάλογα με τη δημοσκόπηση) μεταξύ 6% και 8%. Αν οι διαρροές αυτές επιβεβαιωθούν στις επόμενες εκλογές ο κ. Σημίτης θα ηττηθεί.

Άρα το πρωταρχικό ζητούμενο για τον κ. Σημίτη είναι να επαναφέρει αυτούς ακριβώς τους ψηφοφόρους του μεσαίου χώρου που διαρρέουν από το ΠΑΣΟΚ προς τη ΝΔ. Αυτοί ακριβώς οι κρίσιμοι ψηφοφόροι όχι μόνο δεν θα κερδηθούν από μια πολιτική "σκληρού ροκ" (πόλωσης, παρελθοντολογίας και υψηλών τόνων), αλλά θα χαθούν οριστικά. Διότι οι ψηφοφόροι αυτοί του μεσαίου χώρου, πραγματιστές και μετριοπαθείς, απεχθάνονται τις εντάσεις, τις συγκρούσεις και τους διχασμούς. Τόσο απλά είναι τα πράγματα.

Ταυτόχρονα, οι υψηλοί τόνοι και η οξύτητα θα τραυματίσουν ακόμη περισσότερο την εικόνα Σημίτη, όταν γίνει αντιληπτό πως ο ίδιος την υιοθετεί και τη στηρίζει. Με δυο λόγια, τα ατού της εικόνας Σημίτη που τον οδήγησαν στις νίκες του 1996 και 2000, θα υπονομευθούν πλήρως. Όλα αυτά μοιάζουν αυτονόητα. Αλλά η κόπωση της μακράς εξουσίας και η αλαζονεία της έχει αδυνατίσει τα αντανακλαστικά του ΠΑΣΟΚ.

Κάποιοι περί τον Πρωθυπουργό πιθανώς να τον έχουν πείσει πως στη σύγκρουση αυτή θα παρασύρει και την Αξιωματική Αντιπολίτευση. Αλλά η ηγεσία της τελευταίας δεν δείχνει πρόθυμη να αυτοκτονήσει πολιτικά, όπως τόσο συχνά έκανε η ΝΔ στο παρελθόν. Άλλοι ισχυρίζονται ότι ο Πρωθυπουργός με την "αυτόνομη" εικόνα του θα συνεχίσει να ελκύει μετριοπαθείς ψηφοφόρους, την ίδια ώρα που το κόμμα του θα προωθεί την πόλωση. Όμως όση αυτονομία και να έχει η εικόνα Σημίτη, δεν είναι δυνατόν να περιχαρακωθεί από την κακοφωνία του "σκληρού ροκ" και τις επιπτώσεις που θα έχει επάνω της. Άλλωστε, η εικόνα Σημίτη, είναι ήδη πιο ευάλωτη παρά ποτέ.

Το ότι λοιπόν σήμερα στο κυβερνών κόμμα τείνουν να λησμονούν με ποια ατού της εικόνας Σημίτη κέρδισαν το 1996 και το 2000, και να αγνοούν το τι απαιτούν οι ψηφοφόροι του μεσαίου χώρου, αποδεικνύει πως η ευελιξία και προσαρμοστικότητα του κυρίαρχου κόμματος της εικοσαετίας, μοιάζει να κλείνει τον κύκλο της.




<< επιστροφή